Havaalanlarında ve Karayolların Geotekstil

Uçuş pistlerinin yapım safhasında yumuşak zemin üzerine filtre tabakası serildiği durumlarda dahi geotekstil uygulamaları yapılmaktadır. Bu tür imalatlarda geotekstiller vazgeçilmez malzemelerdendir. Yol yapım safhasında yumuşak zemin üzerine filtre tabakası serildiği durumlarda dahi geotekstil uygulamaları yapılmaktadır. Kaplamalı yol ve pistlerde özellikle maruz kalınan gerilmelerin yüksek olduğu trafik ışığı yaklaşım kesimleri, havaalanı kargo terminalleri gibi yerlerde yol üst yapısında, yüksek çekme dayanımlı geoızgara türü malzemeler kullanılmaktadır. Böyle bir durumda üst yapı tasarımı için önerilen metotlar olmasına rağmen halen uygulamada üst yapı tasarımı,güçlendirici bu tabaka (geotekstil – geoızgara) yokmuş gibi yapılmakta ve bu tabakanın kaplama ömrünü uzatıcı etkisi olduğu düşünülmektedir.

Yollar

Yollar Geotekstil ürünlerin en çok kullanım alanlarına girer. Geotesktilin en yaygın kullanım alanlarından biri kaplamasız yollardır. Geçici yollar, tali yollar, şantiye yolları ve orman yolları gibi bu tür yollar temel zemini üzerine belli kalınlıkta sıkıştırılmış agrega serilerek teşkil edilirler. Temel zemininin yumuşak kohezyonlu bir zemin olması durumunda veya yağışlı mevsimlerde; araç yükleri neticesinde tekerlek geçiş, bası noktalarında, zeminde yerel göçmeler gözlenebilir. Bu durumda agrega tabakasının yumuşak zemine karışması veya batması ile yük dağıtıcı özellikteki agrega tabakasının kalınlığı azalır. Bakım yapılarak ara ara agrega serilmesi veya agrega kalınlığının fire vereceği düşünülerek baştan daha kalın serilmesi gerekir. Temel zeminin kohezyonsuz veya silt gibi az kohezyonlu suya doygun bir zemin olduğu durumlarda araçların ve diğer hareketli yüklerin tatbik ettiği tekrarlı yükler yüksek boşluk suyu basınçlarının oluşmasına; bun da zeminin kısmi sıvılaşmasına neden olabilir. Sıvılaşan zeminde üstteki agrega tabakası içine nüfuz eder. Geotekstil kullanıldığında ise; geotekstil, zayıf temel zemini ve agrega tabakasının karışmasını önleyerek agreganın serilme ve sıkıştırılmasını kolaylaştırır, agreganın yumuşak zemine batmasını önler. Gerektiğinde fıltrasyon işlevini de yerine getirerek boşluk suyu basınçlarının sönümlenmesini sağlar. Geotekstilin sahip olduğu çekme gerilmesi dayanımı sayesinde, membran etkisi ile aynı anda bir nevi güçlendirme işlevini de görür. Temel zemini ve agrega arasında geotekstil olduğu ve olmadığı durumlarda gerekli agrega kalınlığının saptanmasına yönelik, yerleşmiş en az iki tasarım yöntemi mevcuttur. Geotekstil kullanılması, temel zemini CBR değerinin yaklaşık olarak %3″ten küçük (drenajsızkayma dayanımı Cu ≈ 0.5 kg/cm²) olduğu durumlarda uygun bir alternatiftir. Kaplamasız yol tasarım metot ve prensipleri, kaplamalı yol ve uçuş pistlerinin yapım safhası için ya da yumuşak zemin üzerine agrega – filtre tabakası serildiği durumlarda da geotekstil uygulamaları yapılmaktadır.

Demiryollarında Geotekstil

Geotekstiller filtrasyon, drenaj, ayırıcı ve takviye amaçlı olarak balast altlarına serilerek uygulanmaktadır.

Barajlarda Geotekstil

Barajlarda geotekstillerin muhtemel kullanılma yerleri gösterilmektedir. Geotekstillerin barajlarda ilk kez kullanımı 1970 yılında Fransa’nın Valcros Barajında olmuştur. Ayrıca örgüsüz geotekstillerin drenlerde ilk kullanımları da bu barajda olmuştur.

Asfalt Takviye İşlerinde Geotesktil

Geotekstillerin yaygın uygulama alanlarından biride asfalt takviye (tamir) tabakaları altına geotekstil – geoızgara serilmesidir. (Şekil 5.6) Geotekstil kullanıldığında; bitümlü emülsiyon püskürtme asfaltını emerek geçirimsiz hale gelen geotekstilin esas işlevi, alt katmanlara suyun geçmesini önlemektir. Ayrıca geotekstil konulması, mevcut çatlak veya derzlerden başlayan yansıma çatlaklarının kontrol altına alınmasını sağlar. Bulgular ile, bu uygulamanın takviye tabakasının ömrünü 3 – 10 katına çıkardığı anlaşılmıştır. Bu uygulamalarda geotekstil kullanıldığında; Yansıma çatlaklarını geciktirir, eski kaplamadaki çatlakların üstteki yeni takviye tabakasına yansımasını önler, Bir nem bariyeri oluşturur; yapıştırma tabakasını emerek geçirimsiz bir tabaka oluşturarak temel, alt temel ve tabana su sızmasını önleyerek kaplama stabilitesini artırır, Kaplama ömrünü uzatır ve çatlamaları geciktirir. Dren ve hendeklerde geotekstil kullanımı Geotekstiller drenlerde perfore boru etrafına veya hendek etrafına sarılarak kullanılabilir.Geotekstil kullanılması ile ince filtre tabakası teşkiline gerek kalmadığı gibi agrega, filtre tabakasının filtrasyon, tane tutabilme işlevi kalmadığı için gradasyonlu, permeabilitesi çok yüksek malzeme kullanılabilir. Drende boruya gerek kalmayabilir veya daha dar bir dren yeterli olabilir. Yüksek geçirgenlikleri olan geotekstiller; yağmur, yer altı ve yüzey suyu drenajları dahil olmak üzere çok geniş kapsamlı olarak inşaat uygulamalarında kullanılır. Böylece uzun ömürlü ve düşük maliyetli drenajların yapılması sağlanır. Uygulamaları kolay olduğundan işçilik maliyetleri ile birlikte bakım masraflarının da azalmasını sağlar. Çoğunlukla drenaj borusuna veya büze bile gerek kalmadan kullanılmaktadır. Gradasyonlu, ince ve pahalı kum filtre malzemesine gerek duyulmaz, tek boyutlu gradasyonsuz, iri ve ucuz tabii malzemeler kullanmak yeterli olmaktadır. İstinad duvarlarından geotekstil kullanımı Geotekstiller istinad duvarlarında; Şekil 5.7’ de görüldüğü gibi en fazla drenaj amaçlı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca geotekstiller sayesinde çok fazla miktarda filtre malzemesine gerek kalmayacağından dolaylı olarak dayanımına da ekstra fayda sağlar. İmalatı ve işçiliği kolay olduğundan projenin ve imalatların uygulanmasını kolaylaştırır.

Binalarda Geotekstil

Hemen hemen istinad duvarları için söylediklerimiz burada da geçerlidir. Şekil – 5.8 ve Şekil-5.9 da görüldüğü gibi binalarda özellikle geotekstiller, temellerden teraslara kadar tüm bina genelinde kullanılmaktadır.

Kıyı Korumalarında Geotekstil

Geotekstiller filtrasyon, seperasyon, drenaj ve takviye amaçlı olarak şev ve kıyılarda kullanılmaktadır. Böylece kıyı ve şevlerin özellikle erozyonu önlenerek çeşitli istenmeyen hareketlerin ( heyelan, akma ve kaymalar) gelişmesi önlenmektedir.

Su İçindeki Yapılarda Geotekstil

Dere, nehir, deniz gibi sulu ortamlardan geçen köprü, viyadük, tünel vs… imalatlarında özellikle seperasyon, yük dağıtıcı ve koruyucu nitelikleri ile kullanılmaktadır.

Spor Sahalarında Geotekstil

Geotekstiller spor sahaları gibi geniş alanların drenajının yapılmasında oldukça yararlı olarak kullanılmaktadır. Geotekstiller sayesinde gereksiz filtre malzemelerinden kurtularak maliyetin düşmesi sağlanır. İşin hızlanmasını sağlar, yüzey kaplamasının (çim) bozulmasını önler. (Şekil 5.12) Katı Atık Depolama Tesislerinde geotekstil kullanımı Geotekstiller katı atık depolama tesislerinde, geomembranlarla birlikte vazgeçilmez malzemelerdir. Seperasyon özelliği ile farklı tabakaların birbirine karışmasını önler, sızıntıların kontrollü drenajlarını ve yüzey – yağmur sularının atıklara ulaşmadan drenajını sağlar. Şekil 5.13 de bu amaçla bazı kullanılışları verilmiştir. Yine geotekstiller normal tabii filtre malzemelerinden çok daha ince olduklarından atık depolama tesislerinin en önemli sorunlarından olan yer probleminde optimum alanın ve hacmin kullanılmasına olanak verir.

Su Yalıtımında Geotekstil

Geotekstiller su yalıtımında koruyucu ve drenaj elemanı olarak kullanılırlar. Yüzey pürüzlerini yumuşatarak, yalıtım membranlarının hasar görmelerini engelleyen bir perde gibi görev yaparak su yalıtım sisteminin uzun ömürlü ve güvenilir olmasını sağlar.

Geotekstillerin barajlarda kullanılma yerleri ve buralarda kullanılma amaçları:

• Geçirimsiz kaplama altında basınç düşürme drenlerinde, • Memba tarafında anroşman altında, • Kret üzerinde yol yapımında, • Baca ve yatay dreni teşkil eden filtre malzemesinin korunmasında, • Topuk dreninde kullanılmaktadır. Kalın geotekstiller çok katlı olmak koşuluyla doğrudan, bizzat dren teşkilinde de kullanılabilmektedir.